أَوْ يَأْخُذَهُمْ يا آنكه بگيرد ايشان را فِي تَقَلُّبِهِمْ در گشتن ايشان يعنى در رفتن و آمدن از شهرى به شهرى براى تجارت يا بوقت گرويدن ايشان در جامهء خواب از دستى به دستى فَما هُمْ بِمُعْجِزِينَ پس نيستند ايشان عاجزكنندگان مر خداى را از عقوبت خود أَوْ يَأْخُذَهُمْ يا ايمن‌اند از آنكه بگيرد خداى ايشان را عَلى تَخَوُّفٍ بر ترس از هلاك پيشينيان يعنى ترسان شوند از عذاب قومى كه پيش از ايشان بوده‌اند و در حين همان ترس عذاب بديشان فرود آيد فَإِنَّ رَبَّكُمْ پس به درستى كه پروردگار شما لَرَؤُفٌ هرآئينه مهربان است كه بردبارى مىكند با بندگان رَحِيمٌ بخشاينده است كه تعجيل نمىكند در عقوبت ايشان أَ وَ لَمْ يَرَوْا آيا نمىنگرند اين كافران إِلى ما خَلَقَ اللَّهُ بسوى آنچه آفريده است خداى مِنْ شَيْءٍ از چيزى كه او را شخس است يَتَفَيَّؤُا ظِلالُهُ مىگردد سايه‌هاى او عَنِ الْيَمِينِ وَ الشَّمائِلِ از راست و چپ يعنى از هر جانبى سُجَّداً سجده‌كنندگان لِلَّهِ مر خداى را وَ هُمْ داخِرُونَ و حال آنكه ايشان خوارند يعنى خاضع و متواضع در تفسير زاهدى آورده كه معنى سخن آنست كه اگر كافران مرا سجده نكنند چه زيان كه سايه‌هاى ايشان مرا خضوع و خشوع مىكنند وَ لِلَّهِ يَسْجُدُ و مر خداى را سجده مىكنند ما فِي السَّماواتِ آنچه در آسمانهاست از علويات وَ ما فِي الْأَرْضِ مِنْ دابَّةٍ و آنچه در زمين است از جنبندگان وَ الْمَلائِكَةُ و ديگر سجده مىكنند ملائكه و تخصيص ايشان به‌آنكه در علويات داخل‌اند جهت تعظيم ايشان است يا بسبب طواعيت در سجده و مؤيد اين قول است آنكه مىگويد وَ هُمْ لا يَسْتَكْبِرُونَ و فرشتگان سركشى نمىنمايند از عبادت او صاحب تبيان گفته كه سجده دو نوع است سجود عبادت كه وضع جبهه است بر زمين از روى پرستش و آن سجده ذوى العقول است و سجدهء تذلّل و خضوع و تسخير و آن سجده غير عقلاء است درين آيت سجده بايد كرد و اين سجده سوم است از سجده‌هاى قرآنى و حضرت شيخ قدس سره در فتوحات اين را سجود عالم اعلى و ادنى خوانده كه در مقام خوف و ذلّت حق را سجده مىكنند پس بايد كه بنده درين دو محل بدين دو صفت موصوف گشته خود را در زمرهء ساجدان گنجايش دهد يَخافُونَ رَبَّهُمْ مىترسند ملائكه از عذاب آفريدگار خود كه ناگاه فرستد مِنْ فَوْقِهِمْ از زبر ايشان وَ يَفْعَلُونَ و مىكنند بطوع و رغبت ما يُؤْمَرُونَ آنچه فرمود شده‌اند به آن از پرستش و ذكر .